Processen; misschien wat stoffig en niet zo hipster, maar eigenlijk zo gek nog niet

Processen. Daar kleeft toch nog vaak een stoffig AO/IC of kwaliteitsimago aan. Het werk van de mannen in ruitjesbloesen, zeg maar. En als ik eerlijk ben, is dat ook niet zo gek in onze huidige wereld van hippe dingen als AI, digitalisering, robotisering, dronificering, agile en data, data, data.

Ik zit er daarom wel eens over te denken om met al mijn procesgedoe te stoppen en prompt trainer. agile-coach, data wetenschapper, robotmanager of avatar te worden. Want, wie zit er anno 2026 nou nog op processen te wachten?

Nou, elke klant van een organisatie! Nou ja, niet persé op die processen, maar wel op de producten of diensten die door deze processen worden opgeleverd. Of nog mooier; de problemen die door de uitvoering van processen worden opgelost.

Niet zo’n gek idee dus om die processen een beetje aandacht te geven. Maar liever veel aandacht!

Want als ik mijn melancholisch ‘ik wil wat anders’ minuutje achter me heb gelaten, vraag ik me retorisch af ‘En wat digitaliseren we? Waar worden die AI robots gebruikt? Wat moet er agiler worden? Waar wordt al die data voor gebruikt?’

En dan kom ik toch al snel op het onvermijdelijke antwoord ‘In processen (van een organisatie)’.

Want:

  • Middels nieuwe technologieën worden (delen van) een proces gedigitaliseerd
  • (AI) robots voeren (delen van) processen uit.
  • Processen moeten zo nu en dan ook eens veranderen om in te kunnen blijven spelen op de vragen van de klant
  • Op verschillende niveaus van het uitvoeren en besturen van processen speelt data een rol

Dus wat mij betreft blijven processen de verbindende factor tussen allerlei aspecten die spelen in een organisatie. Maar dat beeld wordt niet altijd gedeeld. Vandaar dat ik in bovenstaande voorbeelden bewust een aantal keer de term ‘delen van’ heb gebruikt. Want wat me opvalt is dat het hap-snap-fratsgehalte weer lijkt toe te nemen ten koste van ‘echt’ procesmanagement.

Daarbij is een frats is voor mij iets wat op zich zelf best een goed idee lijkt, maar in de context van een proces niet altijd evenveel waarde toevoegt. In feite niets anders dan good old sub-optimalisatie of het niet sleutelen aan bottlenecks vanuit een ToC gedachte.

Beetje als een zuinigere cv ketel kopen, maar niets aan de isolatie van je huis doen; het zal vast winst opleveren, maar een bredere (proces)kijk had misschien geleid tot andere (en beter renderende) verbeterbeslissingen.

En doordat technologische ontwikkelingen ‘zo snel gaan’ en ook steeds makkelijker te implementeren zijn (AI, low code, cloud), zie ik hierin een toename. Elke week is er wel weer iets nieuws wat de schijn wekt een proces te kunnen verbeteren. Maar vanuit een bredere proceskijk misschien niet altijd nodig.

Ik zou bovenstaande heel gewichtig ‘onder architectuur’ kunnen noemen, maar wat mij betreft is het gewoon beseffen dat het processen zijn die resultaten voor klanten opleveren. En dat die processen een ‘verbinding’ zijn tussen allerlei aspecten in en van een organisatie (werkstroom, mensen, data, hulpmiddelen, systemen).

En als een verbetervoorstel dat proces beter (wel eerst even vaststellen wat ‘beter’ is) maakt, prima toch? Dan beloof ik dat ik het geen frats meer noem.

Processen. Misschien wat stoffig en niet zo hipster, maar eigenlijk zo gek dus nog niet.

Generieke processen. Je bedoelt ‘Iets voor iemand doen’​?

Zo af en toe beland ik in een proces-projectje waar de wens bestaat om ‘generieke processen’ te ontwerpen en, hopelijk, te implementeren.

Als ik deze term hoor, dan wil ik wel eens twitteren dat ik geen idee heb wat dat zou kunnen betekenen. Hoe leuk dan om te zien dat er heftig wordt gereageerd om mij uit te leggen wat generieke processen zijn. Naar mijn mening komt men dan altijd aan met voorbeelden wat ik generieke subprocessen zou noemen. Of generieke stukjes software. Of stukjes werk die in verschillende processen hetzelfde zijn. Of shared services. Of…nou ja, in ieder geval niet iets wat ik als ‘processen’ zou betitelen. Helaas blijkt het dan vaak ook nog niets eens over processen te gaan maar over procesplaatjes.

En ik moet toegeven; ik heb er ook wel eens anders over gedacht. Diverse gemeentes heb ik geholpen om een generiek vergunningenproces te ontwerpen. Of beter gezegd; geholpen met het maken van een plaatje met blokjes en pijltjes dat geldt voor alle vergunningen.

En het mooie? Iedereen kon zich er wel in vinden. Maar je had er helemaal niks aan. ‘Aanvraag registreren’, ‘Beoordelen aanvraag’ ‘Informeren klant’; dat zou ook om het bestellen van 86 kuub beton kunnen gaan.

En ooit een burger tegengekomen die zich meldt aan de balie met de tekst ‘Goedemiddag, doe mij maar een vergunningkje’. Tuurlijk niet. Generieke processen bestaan niet.

Burgers willen geen generieke vergunning. De aanvragen zijn juist heel specifiek; ‘Ik wil een vergunning om een straatfeest te geven’ of ‘Ik wil een vergunning om een huis te bouwen aan de Langeweg 14, het kavel waar nu nog een huis staat met een asbestdak en vervuilde grond’ . En als je de burger vraagt wil deze helemaal geen vergunning. Hij wil een fijne plek om te wonen.

Dit benadrukt wederom dat het klanten niet gaat om uw processen. Het gaat hen om wat deze processen voor hun opleveren; concrete producten of diensten die hun problemen oplossen. En da’s niet generiek. Da’s specifiek. Het resultaat maakt het proces.

Maar…euh….in al die vergunningprocessen doen we toch het checken van het ID? Is dat dan geen generiek proces? Nee, da’s een setje werkzaamheden dat voor elke vergunning aanvraag wordt uitgevoerd.

Dat maakt het nog geen proces. Althans, in mijn definitie van een proces. Een proces is naar mijn mening alles wat je doet en nodig hebt om een zinvol resultaat op te leveren. En ‘ID gecheckt’ is volgens mij niet waarom burgers bij gemeentes aankloppen.

Ook in mijn pizzeria had ik de bovenstaande discussie. De kok was van mening dat ‘Bakken pizza’ een generiek proces was. Ik vroeg hem wat het resultaat was van dat werk. ‘Een gebakken pizza’ was zijn antwoord. Nou, is dat waar klanten onze pizzeria voor betalen? Nee, ze willen die pizza thuis bezorgd hebben, netjes en warm verpakt afhalen of dampend op hun bord geserveerd krijgen. En daarnaast hebben we vele soorten pizza’s, dus de te bakken pizza is altijd specifiek.

En ja, het klopt dat ‘Bakken pizza’ gebeurt voor verschillende soorten klantwensen en is daarmee onderdeel van de 3 processen ‘Bezorgen pizza’ ‘Afhalen pizza’ of ‘Eten in het restaurant’ . Daarmee is ‘Bakken pizza’ geen proces, maar een subproces of wellicht te betitelen als Shared service. Ook zie je wel projecten waarin software wordt ontwikkeld die in meerdere processen wordt gebruikt. Heel mooi, maar da’s generieke software, geen generiek proces.

Zo, dat ben ik kwijt. En nu weten mijn twitter volgers ook weer waarom ik zo reageer op de term ‘generiek proces’. Ik vind dat dat de naam ‘proces’ niet mag hebben. Maar ja, waar zou ik me druk om maken? Klanten zijn toch niet geïnteresseerd in mijn processen. Die willen gewoon specifieke resultaten om hun problemen op te lossen. Niks generieks aan.

Proces. Ik ben er wel klaar mee.

Tenminste, met het woord. Want het betekent niets. Niets zonder context.

Overal lees of hoor je ‘het proces dit, het proces dat’. Echter, zonder context is het woord ‘proces’ een nietszeggend woord van 6 letters. Ik snap dan ook heel goed dat mensen generiek procesgeouwehoer een keer zat zijn en komen met uitspraken over ‘het moet over de inhoud gaan, niet over het proces’

Want hebben we het over…

– De dagelijkse uitvoering van een proces in uw organisatie?
– Het ontwerp van een proces?
– Dat leuke plaatje van blokjes, pijltjes en wybertjes?
– De afhandeling van bestelling 1258?
– Dat checklistje wat Freek van Financiën gebruikt om facturen te controleren?
– Die microflow in het lowcode application platform?
– De rechtszaak van het OMG tegen Emiel K.
– Een systeemproces op de Windows-server?

Bovenstaande punten hebben allemaal wel iets met ‘proces’ te maken, maar betekenen allemaal wat anders.

Je kunt namelijk zoveel met processen doen. In mijn schrijfsels bedoel ik  bedrijfsprocessen; alles wat wordt gedaan en nodig is om een zinvol resultaat op te leveren voor klanten.

Misschien nog wel wat vaag, dus heb ooit eens geprobeerd het een en ander uit te leggen in mijn Youtube-knutselwerkje ‘Wat is Business Process Management?’

Zullen we het dan nu niet meer over ‘het proces’ hebben, maar echt benoemen welk aspect van Business Process Management we bedoelen?